PROJEKTY MŁODZIEŻOWE: projekt rzeczniczy

Specyfika projektu rzeczniczego polega na tym, że uczniowie są jakby “na kolejnym etapie wtajemniczenia”. Mają już wiedzę w zakresie jakiegoś tematu oraz propozycję rozwiązań i teraz za pomocą działań rzeczniczych docierają do decydentów, by zmienić rzeczywistość wokół.

Działanie rzecznicze to np:

  • Napisanie petycji do właściwych władz z prośbą o podjęcie konkretnych, określonych przez was działań (komunikat „zróbcie coś z tym” jest zdecydowanie zbyt mało precyzyjny :)).
  • Zebranie podpisów pod petycją.
  • Spotkanie z władzami, aby wspólnie wypracować rozwiązanie problemu.
  • Debata publiczna, podczas której wspólnie z mieszkańcami i mieszkankami, przedsiębiorcami, organizacjami pozarządowymi, szkołami, władzami możecie się zastanowić nad rozwiązaniem problemu.
  • Publikowanie artykułów w mediach, przeprowadzanie wywiadów, nagrywanie audycji radiowych.

 

Realizując projekt rzeczniczy, pamiętajcie aby:

  • Zlokalizować problem. Diagnoza sytuacji pomoże przeanalizować zagadnienie globalne w lokalnej perspektywie. Np. aby działać na rzecz Celu Zrównoważonego Rozwoju 13 - (Działania w dziedzinie klimatu) warto zastanowić się nad emisją gazów w skali lokalnej i odkryć, jaki jest poziom i źródła zanieczyszczenia  w waszym mieście, gminie, na wsi. Możecie skonsultować się z najbliższą Stacją Pomiaru Powietrza lub z Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska, a przede wszystkim z pracownikiem/pracowniczką urzędu miasta, gminy, powiatu, dzielnicy odpowiedzialnym/odpowiedzialną za ochronę środowiska.
  • Doprecyzować, czego oczekujecie. Ważne jest, aby efektem projektu rzeczniczego było powstanie konkretnych rekomendacji, pomysłów na zmiany, oczekiwań, wskazań. Taki projekt nie ma na celu jedynie stwierdzenia, że np. w waszej gminie marnuje się bardzo dużo jedzenia wyrzucanego w szkołach i supermarketach. Jego celem jest zaproponowanie konkretnych zmian i próba przekonania władz do wprowadzenia ich w życie (np. petycja ws. utworzenia systemu redystrybucji jedzenia). Takie działanie dotyczyłoby Celu Zrównoważonego Rozwoju 2: Zero głodu.
  • Dobrze dobrać adresata waszej prośby. Aby to zrobić, może być potrzebne sprawdzenie kompetencji poszczególnych instytucji i urzędników (kto w urzędzie mojego miasta odpowiada za ochronę środowiska? kto za sprawy społeczne? kto w Polsce ma wpływ na decyzje ws. realizacji współpracy rozwojowej? kto za programy edukacyjne?).
  • Działać lokalnie. Czasem większy efekt może mieć wizyta u burmistrza niż list do Komisji Europejskiej… Czasem regulacje na poziomie ogólnokrajowym już są, ale nie ma jeszcze sposobu na ich wdrażanie na poziomie lokalnym (może to dotyczyć np. recyclingu odpadów, co zbliża nas do Celu Zrównoważonego Rozwoju 11 - Zrównoważone miasta i społeczności).
  • Działać bezpośrednio. Nie tylko wysyłać maile, ale spotykać się z władzami, instytucjami, mieszkańcami i mieszkankami. Projekt rzeczniczy może być również narzędziem wzmacniania demokracji w waszym mieście lub gminie, pokazując władzom samorządu, że społeczność lokalna (w tym uczniowie i uczennice) jest zainteresowana danym tematem i chce włączyć się w proces współdecydowania o nim. Np. istnieje w Polsce prawo, które nakłada na gminy obowiązek zapewnienia miejsc w przedszkolach dla dzieci od 3 r.ż. Z jednej strony realizuje to konstytucyjne prawo do edukacji (Cel Zrównoważonego Rozwoju 4), z drugiej strony wspiera równość płci (Cel Zrównoważonego Rozwoju 5). Jak to prawo zostanie zrealizowane lokalnie zależy od gminy.

 

Rzecznictwo jest sprawdzonym sposobem na zmianę sytuacji. Dzięki niemu można przekonać decydentów do zapewnienia wsparcia osobom i instytucjom, które pragną przejść od działań prowadzonych na rzecz konkretnych osób lub grup, do działań, których efekty będą udziałem całej populacji, każdej osoby posiadającej określony problem.

Julia Wygnańska, Rzecznictwo, Fundacja Synapsis, Warszawa 2004